به گزارش گروه بین الملل «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ همزمان با برگزاری اجلاس سران گروه بیست در هند، رهبران ثروتمندترین و قدرتمندترین کشورهای جهان به منظور شرکت در این اجلاس در روزهای شنبه و یکشنبه در پایتخت هند گرد هم آمدند. در این میان مذاکرات در خصوص کریدور حمل و نقلی که قرار است هند را به اروپا وصل کند توجههای زیادی را به خود جلب نموده است، برخی کارشناسان معتقدند که هندوستان، درگیری های حل نشده جمهوری آذربایجان و ارمنستان را تهدیدی برای مسیر ترازیتی خود به اروپا از طریق مسیر عبوری از بندر چابهار ارزیابی می کند و از سوی دیگر کریدور عربی- مدیترانه ای (Arab-Med) هند به اروپا یک کریدور تجاری چندوجهی نوظهور است که می تواند الگوهای تجاری بین منطقه اقیانوس هند، خاورمیانه و اروپا را تغییر دهد، البته بایدن این پروژه را به همراه رهبران هند، عربستان سعودی، امارات، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و کمیسیون اروپا اعلام کرده است و حضور اسرائیل در این میان نیز بنظر این پروژه را دارای وجوه تازهای میکند.
برخی ها معتقدند که آمریکا و هند به دنبال پر رنگ کردن این کریدور برای مقابله با ابتکار کمربند و جاده چین هستند، عربستان سعودی و اسرائیل نیز از این قائله جا نمانده اند، موضوع مورد اهمیت در این گزارش بررسی جایگاه ایران در این معادلات است که به نظر میرسد حداقل در این الگو( عرب-مد) مغفول مانده است که در ادامه میخوانید.
تقابل کریدورهای جهانی
جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا و متحدانش طرح هایی را برای کریدور حمل و نقلی که هند را به خاورمیانه و در نهایت اروپا متصل می کند اعلام کردند. جان فاینر، معاون مشاور امنیت ملی ریاست جمهوری آمریکا گفت: یادداشت تفاهم پیشنهادی برای کریدور حمل و نقل ریلی و کشتیرانی بین کشورهای ایالات متحده آمریکا، هند، عربستان، امارات و اتحادیه اروپا و سایر کشورهای عضو گروه 20 خواهد بود.
این پروژه پتانسیل عظیمی دارد، اما دقیقا نمی دانم چقدر طول می کشد.« به نوشته یورونیوز؛ بایدن و نارندرا مؤدی، نخست وزیر هند قصد دارنـد ایـن پـروژه را به عنوان بخشی از مشـارکت برای سرمایه گذاری در زیر ساخت های جهانی اعلام کنند. کریدور ریلی و کشتیرانی امکان تجارت بیشتر از جمله تولیدات انرژی بین کشـورها را فراهم می کند. همچنین این کریدور می تواند نوعی مقابله جاه طلبانه تر با ابتکار کمربند و جاده چین باشد که به دنبال اتصال بیشتر جهان به اقتصاد آن کشور بود.
فاینر به خبرنگاران درباره پروژه گفت که این کریدور با افزایش جریان انرژی و ارتباطات دیجیتال، رفاه را در میان کشورهای درگیر افزایش می دهد. وی درباره دومین دلیل بزرگ برای این پروژه گفت: »این پروژه به رفع کمبود زیرساخت های مورد نیاز برای رشد در کشورهای با درآمد پایین و متوسط کمک می شود.
این پروژه می تواند به بـه کاهـش تنش ها در تلاطم و ناامنی که از خاورمیانه می آید کمک کند.« وی این موضوع را دارای جذابیت بالایی برای کشـورهای درگیر و همچنین سطح جهان ارزیابی کرد و افزود: زیرا شفاف است، استاندارد بالایی دارد و اجباری نیست به گفته سایت اطلاع رسانی آکسیوس، در این پروژه اسرائیل نیز حضور دارد که در صورت عادی سـازی روابط کشورهای عربی خلیج فارس با اسـرائیل می تواند خطوط ریلی و دریایی آنها را به اروپا وصل کند و از سوی دیگر از طریق راه های دریایی نیز هند وارد این کریدور شود. فاینر همچنین گفت که بایدن در بخش نخست اجلاس گروه ۲0 درباره (یک زمین) صحبت می کند. رئیس جمهور ایالات متحده قصد دارد با این موضوع مشوق سـرمایه گذاری های بیشتر برای مقابله با تغییرات آب وهوایی باشد.
بایدن همچنین ومی خواهد بگوید که جنگ روسـیه در اوکراین به بسـیاری از کشورهای دیگر آسیب می زند، کشورهایی که مجبور شده اند با هزینه های بیشتر غذا و انرژی و همچنین هزینه های بالاتر نرخ بهره کنار بیایند. بخش دوم اجالس درباره (یک خانواده) اسـت و بایدن قصد دارد از این بخش برای بحث درباره درخواسـت خود از کنگره بـرای دریافـت بودجه اضافی از بانک جهانی صحبت کند که می تواند بیش از ۲۵ میلیارد دلار وام جدید برای توسعه اقتصادی ارائه دهد.
آیا عربستان به دنبال عادی سازی روابط با اسرائیل است؟
طبق گزارش آسوشـیتدپرس، کاخ سفید به طور گسترده در تلاش است تا اجلاس گروه ۲0 را به عنوان یک مجمع بین المللی تقویت کند در حالی که شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین و والدیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه ترجیح داده اند در آن شرکت نکنند. فاینر گفت با این حال، چین و روسیه در این اجـلاس حضور دارند و این می تواند نگارش بیانیه مشـترک درباره جنگ در اوکراین را برای گروه ۲0 دشوار کند. به هرحال عربستان سعودی، اسرائیل، امارات متحده عربی و اردن بخشـی از پروژه جدید هسـتند. براساس این طرح هند از طریق عربسـتان سـعودی و امارات متحده عربی به اردن و اسرائیل و اروپا متصل خواهد شد و از این طریق چین و روسیه و ایران و حتی ترکیه از مسـیر تجاری شرق به غرب حذف خواهند شـد.
تارنمای آکسیوس در گزارش اخیر نوشته است: ایـن توافـق در حالی صورت می گیرد که دولت بایدن به دنبال تکمیـل تـلاش دیپلماتیک خود برای یک توافق بزرگ با عربستان سعودی است که می تواند شامل توافق عادی سازی روابط میان عربستان و اسرائیل باشد. این طرح به عنوان بخشی از عادی سـازی بزرگ میان عربسـتان و اسرائیل نیز شمرده می شود.
آمریکا در ماه های گذشته تلاش کرده است تا امتیازات ویژه ای به عربستان سعودی ارائه دهد تا شاید رابطه سردشده دو کشور از زمان روی کار آمدن بایدن اندکی بهبود یابد. آمریکا همچنین نگران اسـت که کشـورهای همسو با واشنگتن در خاورمیانه به چین نزدیک تر شـوند و از این طریق آمریکا به بازیگری فرعی در منطقه مهم خاورمیانه بدل شود. جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا در این باره گفته اسـت: این یک طرح بزرگ اـت. این یک معامله واقعا بزرگ اسـت.
این پروژه به تبدیل خاورمیانه به منطقه ای مرفه تر، باثبات تر و یکپارچه تر کمک می کنـد. این پروژه یک کریـدور اقتصادی بین هند، خاورمیانـه و اتحادیـه اروپا ایجـاد خواهد کرد. ما در راه آهن و خطوط کشتیرانی از هند به اروپا سرمایه گذاری خواهیم کرد که از طریق عربستان سعودی، امارات، اردن و اسرائیل به یکدیگر متصل خواهند شد. این پروژه تجارت و صادرات، انتقال انرژی پاک و ارائه خدمات اینترنتی سریع و پایدار به کشورهای خاورمیانه را آسان تر می کنـد.
جایگاه ایران در قائله تازه گروه 20
بایدن این پروژه را به همراه رهبران هند، عربستان سعودی، امارات، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن و کمیسیون اروپا اعلام کرد. رقابت برای ایجاد کریدورهای جدید تجاری در منطقه ای که هارتلند یا قلب جهان نیز نامیده می شود، بالا گرفته است. آمریکا کـه رهبـری این رقابت بین المللی با چین را برعهده دارد تمام تلاش خود را برای شکست چین در پروژه یک کمربند، یک جاده« می کند و در همین راسـتا رئیس جمهور آمریکا و دیگر رهبران گروه ۲0 برای مقابله با نفوذ فزاینده چین، روز شنبه از یـک پروژه زیرسـاختی بین المللی بـزرگ برای اتصال هند، خاورمیانه و اروپا از طریق راه آهن، خطوط کشتیرانی، کابل های داده پرسرعت و خطوط لوله انرژی خبر دادند.
دولت بایدن که در سیاستگذاری امنیت ملی، چین را در جایگاه دشمن فرض می کند، در تلاش است تا جلوی بلندپروازی پکن را تا حد ممکن بگیرد. استفاده از هند و پیشنهاد برای ایجاد یک خط ترانزیتی بهینـه و بـزرگ برای اتصال هند به خاورمیانه و سپس اروپا می تواند تـا حد زیادی قلب طرح بزرگ کمربند-جاده چین را هدف بگیرد.
کاهش نقش ایران در تجارت بین المللی و کمک به انزوای ایران، یکی از نتایج این طرح خواهد بود. با این طرح بنظر میرسد عملا ایران و روسیه جایی در تجارت بین المللی نخواهند داشت. البتـه ایران به عنوان بازیگری که نتوانسته است از فرصت ها و ظرفیت های ژئوپلیتیک خود بطور مطلوب استفاده کند در طرح کمربند-جاده چین هم جایگاه قابل توجهی ندارد و خطوط ارتباطی و نقاط اتصال آن طرح هم از شمال و جنوب ایران می گذرند.
گزارش از محمد جهاد
